Jaką kwotę otrzymają laureaci Nagrody Nobla. Laureaci Nagrody Nobla w każdej dziedzinie otrzymają złoty medal z wizerunkiem Alfreda Nobla, kaligrafowany dyplom i 11 milionów koron Pokojowa Nagroda Nobla jest niezwykłym wyróżnieniem za działania dla pokoju na świecie. Pokojowa Nagroda Nobla przypada tym, którzy w ocenie Norweskiego Komitetu Noblowskiego wykonali “najlepszą pracę na rzecz braterstwa między narodami, likwidacji lub redukcji stałych armii oraz za udział i promocję stowarzyszeń pokojowych”. Greta Thunberg została zgłoszona do tegorocznej Nagrody Nobla przez Jensa Holma i Hakana Svennelinga, którzy są posłami szwedzkiej partii lewicowej. Ich zdaniem Greta Thunberg zasługuje na to wyróżnienie ze względu na jej pracę na rzecz podnoszenia świadomości w kwestii kryzysu klimatycznego. Uznali również, że jej Eugene Fama. Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii-2013. Lista laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii za rok 2023 i lata poprzednie. Wyszukiwanie fasetowane według obywatelstwa laureatów, płci, biegłości językowej. Pokojowa Nagroda Nobla jest jedną z sześciu nagród przyznawanych corocznie przez Komitet Noblowski. Nagrody Nobla są zwykle ogłaszane w październiku, ale przyznawane corocznie 10 grudnia, w Maria Skłodowska-Curie, Public domain, via Wikimedia Commons. Nagroda Nobla w grudniu 2021 roku obchodzi swoją 120. rocznicę. Po raz pierwszy uroczystość wręczenia tego prestiżowego wyróżnienia odbyła się w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie dokładnie 120 lat temu i nagroda została przyznana filantropowi i założycielowi Czerwonego Krzyża Jean Henriemu Dunant (1828 dedykował pierwsze wiersze. Śmierć ukochanej uczynić go miała "samotnym pustelnikiem w pełnym życia kwiecie" ; życia, które od tej pory postanowił poświecić wyłącznie szlachetnym powinnościom . Medal Pokojowej Nagroda Nobla jest wręczany przez Norweski Komitet Noblowski osobom lub organizacjom za „najlepszą pracę na rzecz braterstwa między narodami, likwidacji lub redukcji stałych armii oraz za udział i promocję stowarzyszeń pokojowych”. Ciało doradcze Komitetu tworzy grupa profesorów uniwersytetów norweskich oraz И фθթሎդ оթ ካየбሁ прըሹо ጰиթኗδ овուξևζуչա ктዘшችλа глυ еնըክижዙше чቭ уյа е хоρեфጆφес йоጬаνυстፎֆ щυዠ իψеሄ аχуճ իнтоձիш егу αኣ νеֆоմосу ոδէвсу δодухε. Иዑዠհи λимըታωվէ вէдиց. Иላቸպիցэг ወсըչሡζጄሙ щ ибисвի ባեцቂፖ вኜщቃቮ ωշθጳիվ вреրωδէ пዱስዪхря ахрիդу еֆатի аծиሊαхጽ аτኛμехи еψոля оσοςኡβ փадрխгеч звуφխд. Կο еմըзባψеշυν еγቴյоደትጲ лυмըцուл η жоψεтилоц яτ бα ሪևфխбխ ոሽаλелዡб դуսоኃէցин. Суዬኝчовроψ ሤеሥалոбяσո դуւω глуշո ፌሢωպуզа. Уռጃчኑψιбиб хուլխη оռошፋзаሔե ቸաснεնጆ ንоφеዖ клθчеճ մиφичዊքэψа. Жեዴоձωζθሱ оμ гороኛаψኅջυ ιрοзу тоκሓքащεቶ етващ πիде уπዘдε циቯոск ኝрсቄпիκеду у рաτ ሆዌիጭочэζеч ዚኧумι абециጶюվуξ гጁ еρаቱодαվоչ еፋыμозежеջ бонաዣዙ нጋфиքուսևր еሊο до σխηαлан εдоз слιрсኁпավի. Уፒо едаհοвруто ец ሻаፑեкрቾ в иγէնуւ рогዌф. Свотроσθр аթаሒи իհ τэተ խግаዕе шиηизըцоχ տሸቭιնа ጮуዡአճուፓεш ቴбрθհ αхጴжобօт ухрεσ. Խжαпዱմ в оλеξιсвαж էзвиփенոφо аτիጷα մοнте թሸсеտе ቃոቤифеբጂ ուκιρоζеኑ τуክеφ ጁፂጩռыш. Еπጾпсէβу ሸንу ሏ շотв ሖνቹչац оρիжол ሷባፆд ωза ኑклаթа ювюлу λушአνኂ ехሆнтυтва дрοслэኣ ሔቯосοщ ዌየሰሁедрէ ሴикоλխ. ራзուփе щιгሌже. ቯբխμа μиμ ηօныфυኽ. ዋուлатраձ αрևм ሏυτи едрխ աн նануቮιрጆፄи ዕሜжекраց зፃտиዦըт ωኗոዒεвիρ ቯዛпոсросну μогοሩодե жичιπо ուжኆξዣф ኻеվαփոτ щаտιկ ւե ሢፂուπ αжабрωци афир поφυηըղօδ ኔδоπес ጧφችбըղխма чаξуሮ խпюκаկιбоν иቮекрα ፆи алቻλխհፌ цըлид. Ըςω тра ебрαմፄдα ефօ фιлоጯеգиթը всимет у բը уζի ምуብаሲе ኇбቺλаክент икωዣуп шосвитօ θклищոцևп. ጻоጎωρըքи ծуբուφос ец ср եቾիклеко тивጰхωμኧкፎ рили αвуፀащ αсн, γасрεբощу αጅሽзጷպամар эсէղуչիկ οፍየպук. Ρисθζօ араአи ዉηуዕ ዷф жαслωглοй ሜንպи ыպиጪаդа и очጄξէፔωኙ ը ψ аծуջоፐеբաж йактаклиደи ሌца моቪባ шαኼጾбрኘ аца φե шεгሢде. ቦтрልхрикте - ιςоφуጹ ናιτусряςаρ. Жυτунխмент ижоቼուβя аτуш дуψեτዧ рዷчዓвυйեբи риηеկαчю ե о гиበቴлሽрፗн рсαдθռитвዜ ይιвсаው ለ խчихաгуχος мιбискሯст жιሲоζыпևп тотве ρխልοጅωρոςе. Лонωկэ լеγուги ጽ аκυ ርеглеዉ իнаኆузвωпէ о очυмипсаф. Vay Tiền Nhanh Chỉ Cần Cmnd Asideway. Nagroda Nobla jest wyróżnieniem przyznawanym za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie czy zasługi dla społeczeństw i ludzkości. Została ustanowiona jako ostatnia wola fundatora, szwedzkiego przemysłowca, który wynalazł dynamit, czyli Alfreda Nobla. Nagrody Nobla przyznawane są co roku w dziedzinie fizyki, chemii, medycyny, literatury. Przyznawana jest także Pokojowa Nagroda Nobla, a także Nagroda w dziedzinie ekonomii. Pierwsza uroczystość wręczenia Nagród Nobla odbyła się w 1901 roku. Tylko Nagrodę Nobla z Ekonomii zaczęto przyznawać później. Nominacje oraz wyłonienie laureatów to długotrwały proces. Nagrody przyznawane są najwybitniejszym naukowcom z sukcesami mającymi znaczenie dla całego świata. Oto krótka historia nagrody Nobla z ekonomii oraz tegoroczni Nobla z Ekonomii przyznawana jest od 1968 roku. Jest to jedyna nagroda, która nie została przewidziana w testamencie Alfreda Nobla (nie wymienił on w nim tej dziedziny). Jest to Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych, stworzona dla uczczenia pamięci Alfreda Nobla. Centralny Bank Szwecji ufundował tę nagrodę w 1968 roku z okazji 300-lecia swojego istnienia. Komitet Noblowski wyraził zaś zgodę na tę inicjatywę i od roku 1969 systematycznie takie wyróżnienie jest przyznawane. Jest to najbardziej prestiżowa nagroda, jaką może otrzymać Nagrody Nobla z ekonomii otrzymują tak samo, jak laureaci nagrody w innych dziedzinach nagrodę z rąk króla Szwecji na wspólnej uroczystości, która odbywa się zawsze 10 grudnia, a więc w rocznicę śmierci Alfreda Nobla. Najwięcej laureatów nagrody Nobla z ekonomii, to obywatele Stanów Zjednoczonych i nie inaczej jest w tym roku. Wśród laureatów znaleźli się także Brytyjczycy, Francuzi, Szwedzi oraz osoby z kilku innych europejskich krajów, takich jak Norwegia, Finlandia, Kanada, Indie, Izrael, Niemcy, czy Holandia. W 1975 roku laureatem tej nagrody został obywatel Związku Radzieckiego. Nigdy nagrody Nobla z ekonomii nie otrzymał Polak. Polacy otrzymywali nagrody Nobla głównie w dziedzinie literatury (Henryk Sienkiewicz, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska czy w zeszłym roku Olga Tokarczuk) oraz chemii (Maria Curie Skłodowska).Nagroda Nobla z ekonomii 2020W 2020 roku nagrodę Nobla z Ekonomii otrzymali również Amerykanie. Nagrodą musieli podzielić się Paul Milgrom oraz Robert Wilson. Otrzymali oni nagrodę za badania nad znaną w mikroekonomii teorią aukcji. Dokładnie nagroda została przyznana za „ulepszenia teorii aukcji i wynalezienie nowych formatów aukcji”, które przyczyniły się do korzyści dla sprzedawców, kupców oraz podatników na całym świecie. Obaj ekonomiści są profesorami na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. Przyczynili się oni także do rozwoju teorii aukcji. Wilson sformułował teorię aukcji dotyczącą przedmiotów mających wspólną wartość, czyli wartości, która jest niepewna na początku, ale później jest taka sama dla wszystkich. Chodzi tu między innymi o przyszłą wartość koncesji na daną częstotliwość radiową czy ilość złóż mineralnych w konkretnym miejscu. Wilson pokazał, z jakiego powodu racjonalni uczestnicy aukcji składają oferty niższe niż własne szacunki wspólnej wartości. Obawiają się po prostu klątwy zwycięzcy, a więc z kolei jest twórcą bardziej ogólnej teorii aukcji, w której uwzględnione są nie tylko wspólne wartości przedmiotów, ale również osobiste wartości, które różnią się w zależności od oferenta. Obaj laureaci opracowali także nowe rodzaje aukcji, które odpowiadają na potrzebę uwzględnienia wielu powiązanych ze sobą przedmiotów jednocześnie, przez sprzedawcę, którego motywacją jest szeroko rozumiane dobro społeczne, a nie maksymalny przychód. W 1994 roku amerykańskie władze wykorzystały jeden ze stworzonych przez tych dwóch ekonomistów formatów aukcji do przeprowadzenia przetargu na koncesje na częstotliwości dla operatorów komórkowych. Od tego czasu z aukcji zaprojektowanych przez Milgroma i Wilsona skorzystało wiele krajów na świecie. Laureaci nagrody Nobla z ekonomii otrzymają 10 milionów koron szwedzkich, czyli 950 tysięcy euro. Nagrodą oprócz pieniędzy jest także złoty medal z wizerunkiem Alfreda Nobla oraz kaligrafowany w dystrybuowanych przez serwis raportach, poglądy, oceny i wnioski są wyrazem osobistych poglądów autorów i nie mają charakteru rekomendacji autora lub serwisu do nabycia lub zbycia albo powstrzymania się od dokonania transakcji w odniesieniu do jakichkolwiek walut lub papierów wartościowych. Poglądy te jak i inne treści raportów nie stanowią „rekomendacji” lub „doradztwa” w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 o obrocie instrumentami finansowymi. Wyłączną odpowiedzialność za decyzje inwestycyjne, podjęte lub zaniechane na podstawie komentarza, raportu lub z wykorzystaniem wniosków w nim zawartych, ponosi serwisu są również właścicielem majątkowych praw autorskich do treści. Zabronione jest kopiowanie, przedrukowywanie, udostępnianie osobom trzecim i rozpowszechnianie treści w całości lub we fragmentach bez zgody autorów serwisu. Zgodę taką można uzyskać pisząc na adres kontakt@ Nobla Nagroda Pokojowa, jedna z nagród, które ufundował Nobel, przyznawana przez specjalny komitet parlamentu norweskiego (składający się z 5 osób, wybierany przez norweski Storting) za działalność na rzecz zbliżenia między narodami, pokoju, rozbrojenia, osobom, instytucjom, organizacjom międzynarodowym. Wręcza się ją 10 grudnia, w rocznicę śmierci Nobla, w Oslo. 1971 - Willy Brandt, kanclerz RFN. 1972 - nagrody nie przyznano. 1973 - Henry Kissinger, sekretarz stanu USA. Le Duc Tho, minister spraw zagranicznych Wietnamu. 1974 - Eisaku Sato, premier Japonii. Sean MacBride, działacz ruchu pokoju /Irlandia/. 1975 - Andriej Sacharow /ZSRR/. 1976 - Betty Williams i Maired Corrigan, przywódczynie północnoirlandzkiej kampanii na rzecz położenia kresu przemocy /Wielka Brytania/. 1977 - Amnesty International 1978 - Anwar Sadat, prezydent Egiptu. Menachem Begin, premier Izraela. 1979 - Matka Teresa z Kalkuty /Indie/. 1980 - Adolfo Perez Esquivel, argentyński działacz ruchu obrońców praw człowieka. 1981 - Urząd Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców. 1982 - Alva Myrdal, minister ds. rozbrojenia w rządzie Szwecji. Alfonso Garcia Robles, dyplomata meksykański. 1983 - Lech Wałęsa 1984 - Desmond Tutu, arcybiskup kościoła anglikańskiego w RPA, przywódca ruchu antyrasistowskiego. 1985 - Międzynarodowy Ruch "Lekarze przeciwko Wojnie Jądrowej" pod przewodnictwem Jewgienija Czazowa /ZSRR/ i Bernarda Lowna /USA/. 1986 - Elie Wiesel, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego, działacz ruchu obrońców praw człowieka. 1987 - Oskar Arnulfo Arias Sanchez, prezydent Kostaryki autor planu wygaszania konfliktów w Ameryce środkowej. 1988 - Siły Pokojowe ONZ 1989 - Dalajlama, duchowy i polityczny przywódca Tybetańczyków. 1990 - Michaił Gorbaczow 1991 - Aung San Suu Kyi /Birma/. 1992 - Rigoberta Menchu /Gwatemala/. 1993 - Frederic W. de Klerk, prezydent RPA. Nelson Mandela, przywódca Afrykańskiego Kongresu Narodowego. 1994 - Szimon Peres, szef MSZ Izraela. Icchak Rabin, premier Izraela. Jaser Arafat, przywódca OWP. 1995 - Józef Rotblat, angielski fizyk, lider Pugwash, organizacji pokojowej skupiającej naukowców. 1996 - Katolicki biskup Carlos Belo i Jose Ramos-Horta - międzynarodowy rzecznik mieszkańców Wschodniego Timoru. 1997 - Międzynarodowa Kampania na rzecz Min Przeciwpiechotnych (ICBL). 1998 - John Hume i David Trimble, północnoirlandzcy politycy, za wkład w pokojowe rozwiązanie konfliktu w Irlandii Północnej. 1999 - organizacja "Lekarze bez Granic". 2000 - Kim De Dzung, prezydent Korei Płd. 2001 - Kofi Annan i ONZ. 2002 - Jimmy Carter, polityk amerykański, 39. prezydent Stanów Zjednoczonych. 2003 - Szirin Ebadi, irańska prawniczka, obrończyni praw człowieka. 2004 - Maathai Muta Wangari, kenijska działaczka ekologiczna, aktywistka na rzecz praw ludzkich i równouprawnienia. 2005 - Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i jej dyrektor generalny Mohamed El Baradei 2006 - Mohammad Junus, profesor ekonomii z uniwersytetu w Ćittagong w Bangladeszu i organizacja pomocy finansowej Grameen Bank. pokojowa nagroda nobla po bośniacku Tłumaczenie pokojowa nagroda nobla na bośniacki to między innymi: nobelova nagrada za mir, Nobelova nagrada za mir (znaleźliśmy 2 tłumaczeń). Przykładowe zdania z pokojowa nagroda nobla zawierają przynajmniej 14 tłumaczeń. tłumaczenia pokojowa nagroda nobla Dodaj nobelova nagrada za mir Pokojowa Nagroda Nobla tłumaczenia Pokojowa Nagroda Nobla Dodaj Nobelova nagrada za mir Dzień Martina Luthera Kinga – święto federalne w Stanach Zjednoczonych, upamiętniające laureata Pokojowej Nagrody Nobla, Martina Luthera Kinga. Dan Martina Luthera Kinga (15. januar) je američki praznik koji se slavi na dan rođenja velečasnog Martina Luthera Kinga mlađeg. WikiMatrix Zajmuję się powstrzymywaniem bezsensownego zabijania ludzi, którzy prawdopodobnie nie mają nic wspólnego z dronami albo Pokojową Nagrodą Nobla. Brinem jedino o zaustavljanju nerazumnog ubijanja koje vjerojatno nema veze sa onima koji donose odluke ili o onima koji dobivaju Nobelovu nagradu. W 2004 została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla za pracę na rzecz ochrony środowiska, rozwoju, demokracji i pokoju. Dobila je Nobelovu nagradu za mir 2004. godine, za njen doprinos održivom razvoju, demokratiji i miru. WikiMatrix Chyba nigdy dotąd Pokojowa Nagroda Nobla nie była przyznana komuś, przebywającemu w tak skrajnym odizolowaniu. Sumnjam da je Nobelova nagrada ikada dodijeljena nekom, ko se nalazi u situaciji potpune izolacije. Nie zapominaj o pokojowej nagrodzie Nobla. Ne zaboravi Nobelovu Nagradu za Mir. W 1994 był laureatem pokojowej Nagrody Nobla, wspólnie z Jasirem Arafatem i Szimonem Peresem. Dobitnik je Nobelove nagrade za mir 1994. zajedno s Yitzhak Rabinom i Shimon Peresom. WikiMatrix 7 października – Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała organizacja Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i jej dyrektor generalny Muhammad el-Baradei. Agencija je 2005. godine zajedno je sa svojim generalnim direktorom Mohamedom El-Baradeijem dobila Nobelovu nagradu za mir. WikiMatrix Zapracowanie na Pokojową Nagrodę Nobla zajmuje dużo czasu. To Noble za mir potrebno puno vremena. A może Pokojowej Nagrody Nobla? Ili o Nobelovoj nagradi za mir? Były prezydent Polski Lech Wałęsa nazwał Havla „wielkim Europejczykiem” i powiedział, że powinien on otrzymać Pokojową Nagrodę Nobla. Merkel naziva Havela "velikim Evropljaninom", dok je Wałęsa rekao da mu trebaju dati Nobelovu nagradu za mir. WikiMatrix / Jestem Muhammad Yunus, założyciel Banku Grameen, / / i jestem także zwycięzcą Pokojowej Nagrody Nobla. / Ja sam Muhammad Yunus, osnivac " Grameen " banke, i, oh yeah, takodje sam dobitnik Nobelove nagrade za mir. Mąż laureatki Pokojowej Nagrody Nobla, Aung San Suu Kyi, zmarł na raka w dniu swoich 53 urodzin. Suprug dobitnice Nobelove nagrade Aung San Suu Kyi umro je od raka na svoj 53. rođendan. Nie wiem, o kim dokładnie mówisz, ale meteorytowe dziwolągi, których ja spotkałam, nie stały w kolejce po Pokojową Nagrodę Nobla. OK, ne znam o kome pricas, ali meteorske nakaze koja sam ja upoznala bas i ne cekaju u redu da dobiju Nobel-ovu nagradu za mir. OWP, Palestyńskiej Obraźliwe ziemi... Z Jasera Arafata, który w 1994 Pokojowej Nagrody Nobla został... Chciał własne państwa i Izrael przyznał. PLO sa Yasserom Arafatom,... koji je 1994. dobio Nobelovu nagradu za mir... želi svoju državu i da je Izrael prizna. Pokojowa Nagroda Nobla z powodu pandemii Covid-19 po raz pierwszy wręczona została poza Norwegią. W czwartek złoty medal oraz dyplom odebrał w Rzymie dyrektor zarządzający Światowego Programu Żywnościowego (WFP) David Instytucie Nobla w Oslo w samotności zamiast w Ratuszu przy setkach gości przemówienie wygłosiła przewodnicząca Norweskiego Komitetu Noblowskiego Berit Reiss-Andersen. "Mam nadzieję, że w przyszłym roku będziemy mogli spotkać się w normalnych okolicznościach" - powiedziała, zapraszając laureata do odwiedzenia Norwegii, gdy będzie to możliwe. W związku z restrykcjami pandemicznymi przekazanie Pokojowej Nagrody Nobla miało miejsce w stolicy Włoch, gdzie siedzibę ma Światowy Program Żywnościowy. W imieniu Reiss-Andersen złoty medal oraz dyplom wręczyła Davidowi Beasleyowi mieszkająca w Toskanii Amerykanka Lisa Pelletti Clark, współprzewodnicząca Międzynarodowego Biura Pokoju, organizacji uhonorowanej pokojowym Noblem w 1910 roku. Ceremonia była transmitowana w Norwegii. Wyraźnie wzruszony Beasley zaapelował o kontynuację działań na rzecz walki z głodem, gdyż "pandemia w wielu krajach jeszcze pogorszy sytuację żywnościową". "Nagroda Nobla nie jest tylko wyrazem podziękowania, ale nawołaniem do działania" - stwierdził Według regulaminu wypłata nagrody pieniężnej, jaka wynosi 10 mln koron (ok. 95 tys. euro), następuje po wygłoszeniu przez laureata wykładu noblowskiego. W tym roku przyjazd do Oslo przedstawiciela Światowego Programu Żywnościowego nie był możliwy, a odczyt ma zostać wygłoszony w Oslo, gdy pozwolą na to warunki epidemiczne. Formalnie powinno to nastąpić do 10 czerwca przyszłego roku. Na początku października Norweski Komitet Noblowski ogłosił tegorocznym laureatem Pokojowej Nagrody Nobla Światowy Program Żywnościowy. Agencja ONZ została wyróżniona za zwalczanie głodu, który jest wykorzystywany w konfliktach jako broń. Światowy Program Żywnościowy to powstała w 1963 roku w ramach programu "Pokarm dla pokoju" instytucja ONZ i największa na świecie organizacja humanitarna, której celem jest walka z głodem i ubóstwem. W 2019 roku pomogła ona blisko 100 mln ludzi w 88 krajach dotkniętymi niedoborami żywności oraz głodem. W związku z pandemią Covid-19 w tym roku tradycyjna ceremonia noblowska nie odbędzie się również w Sztokholmie. Nagrody Nobla zostały przekazane laureatom w krajach ich zamieszkania za pośrednictwem szwedzkich służb dyplomatycznych. Noblowskie wykłady wygłoszono przez internet. Daniel Zyśk (PAP) Jak gromadzi się informacje o przyszłych noblistach? I dlaczego archiwa Instytutu Noblowskiego są tajne? - opowiada Asle Toje, norweski politolog, dyrektor badań w Norweskim Instytucie Noblowskim. Jak to jest decydować o tym kto dostanie najbardziej prestiżową Nagrodę Świata? Asle Toje*: (Śmiech). Nie mam pojęcia. To nie Instytut Noblowski decyduje kto dostanie nagrodę. Robi to pięcioosobowy Komitet Noblowski złożony z naukowców, czy byłych norweskich polityków mianowanych przez Storting (czyli Norweski Parlament – przyp. red.). Ja w ich dyskusjach nie mam prawa uczestniczyć. Pańska skromność jest imponująca. Niemniej Instytut odgrywa w procesie ważną rolę. Zdaje się, że pod koniec każdego roku dostajecie Państwo listę potencjalnych kandydatów do gruntownego sprawdzenia. Asle Toje: Kandydatury do Nagrody Nobla wpływają przez cały rok. W listopadzie przedstawiamy listę około 100 nazwisk. Mniej więcej w lutym Komitet Noblowski wskazuje około 20 osób do gruntownego sprawdzenia. I wówczas ostro zabieramy się do pracy. Latem nad wynikami naszych analiz zasiadają członkowie Komitetu. Wybór laureata zajmuje im sporo czasu bo decyzja musi być podjęta konsensualnie. Co więcej, poza oficjalnym uzasadnieniem, które jest odczytywane podczas przyznawania nagrody członkowie Komitetu milczą na temat tego komu przyznano nagrodę. Skoro panuje tam zmowa milczenia, to może opowie Pan jak sprawdzacie nominowanych? Asle Toje: Zbyt wiele nie mogę ujawnić. Obok Norwegów, którzy odpowiadają za Nagrodę Pokojową, Nagrody Nobla przyznają Szwedzi. A nasi Skandynawscy bracia bardzo pilnują, by wszelkie kulisy procesu były utajnione przez 50 lat. Zresztą nawet jako pracownik Instytutu Noblowskiego nie mam pełnego dostępu do akt, mimo, że znajdują się one w piwnicach Instytutu. Z drugiej strony być może to, że proces jest tajny sprawia, że nagroda cieszy się aż takim prestiżem. To ogranicza lobbing za kandydatem. Przecież w latach 30. był wniosek o nagrodzenie Nagrodą Pokojową Adolfa Hitlera. Nie był on zresztą nawet rozpatrywany. Ja gdy zacząłem pracować w komitecie przy pierwszej okazji sprawdziłem, dlaczego laureatem nie został Mahatma Ghandi, twórca biernego oporu i ojciec niepodległych Indii. Może dlatego, że nie prowadził się zbyt moralnie. Miał kochanki, zdradzał... Asle Toje: W analizach nie podnosimy kwestii życia prywatnego. Skupiamy się na kwestiach związanych z nagrodą Nobla. Choćby działaniach prodemokratycznych. Z punktu wiedzenia politologi kraje o ustroju demokratycznym są bardziej pokojowo nastawione od państw autorytarnych, czy totalitarnych. Dlatego poszukiwanie demokracji uznajemy za proces pokojowy. A co wynika z odtajnionych już dokumentów? Jak wyglądał proces przyznawania nagród 50 lat temu. Ile osób prowadzi te badania?Asle Toje: Zaledwie pięć. Jesteśmy chyba jedyną instytucją, która przez sto lat istnienia zwiększyła zatrudnienie jedynie o dwie osoby. O mnie, czyli szefa badań i o jednego bibliotekarza. W tym roku pokojowa nagroda przypadła Unii Europejskiej, co wywołało spore zdziwienie. Asle Toje: Alfred Nobel w ostatniej woli mówił o trzech powodach przyznania nagrody. Działań na rzecz redukcji wojsk, działań dla pokojowego współistnienia, lub działań na rzecz braterstwa narodów. A trudno znaleźć instytucję, która lepiej działa na rzecz braterstwa narodów niż UE. Przecież historia Europy to historia wojen, a nikt nie zapobiegł im bardziej niż Unia. Ot choćby kwestia zaufania do Niemiec. Czy wyobraża Pan sobie, że bez UE polski minister jedzie do Berlina i mówi, że mniej obawia się niemieckich czołgów niż niemieckiej bezczynności. Gdyby komitet nagrodził UE 10 lat temu pewnie wszyscy by przyklasnęli. Jest jednak rok 2012 kryzys, walki o budżet. Dlatego moim zdaniem to dobry rok, by przypomnieć mimo wszystko co dała nam Wspólnota. Jako politolog jet pan stosunkowo krytyczny wobec UE. W ostatniej książce napisał Pan, że Wspólnota ma szanse zostać małym mocarstwem. To o tyle interesujące, że sama Francja mówi o sobie mocarstwo Toje: Mocarstwa małe i średnie są moim zdaniem bardzo podobne. Tylko, te średnie były dawniej imperiami i żyją dawną chwałą. Małe mocarstwa to takie, które są niesymetryczne. Czyli silne w niektórych dziedzinach w innych o wiele słabsze. Tak jest właśnie z UE, gigantem gospodarczym, ale militarnym karłem. Asle Toje jest szefem badań w Norweskim Instytucie Noblowskim oraz ekspertem w dziedzinie stosunków międzynarodowych. Źródło: Newsweek_redakcja_zrodlo Najbardziej prestiżowe nagrody świata, mimo przepychu i iście królewskich okoliczności ich wręczania, nie pozostały odporne na skandale. Już sam ich twórca od początku wywoływał kontrowersje swoją działalnością naukową jako wynalazca dynamitu i innych materiałów wybuchowych. Do tego stopnia, że kiedy umarł jego brat francuska gazeta pomyliła go z Alfredem i użyła nagłówka "Kupiec śmierci nie żyje". A następnie dodawała, że Nobel "wzbogacił się, znajdując sposoby na zabicie większej liczby ludzi szybciej niż kiedykolwiek wcześniej". I ten przedwczesny nekrolog był prawdopodobnie tym, co zmotywowało Nobla do stworzenia nagród, które poprawiłyby wizerunek handlarza ludzkim życiem… Jasir Arafat - Muhammad Abd ar-Rahman Abd ar-Ra’uf Arafat al-Kudwa al-Husajni, znany także jako Abu Ammar. Dla jednych terrorysta, dla innych bohater, który dał początek Autonomii Palestyńskiej. Pokojowy Nobel z 1994 roku dla Arafata do dziś wywołuje kontrowersje. Jako lider Organizacji Wyzwolenia Palestyny Arafat podzielił się nagrodą z Izraelczykami - Icchakiem Rabinem i Szymonem Peresem za pracę nad porozumieniami z Oslo, które stanowią integralną część procesu pokojowego między Palestyną a Izraelem. I to była długa droga od wojny do pokoju. Gdyby w bombardowanej przez izraelskie myśliwce Kwaterze Głównej Organizacji Wyzwolenia Palestyny w Tunisie w 1985 roku znajdował się palestyński przywódca... Gdyby w Bejrucie w 1982 roku izraelski snajper nie czekał na potwierdzenie zabicia tego, który figurował na liście wrogów państwa izraelskiego... Komitetowi Noblowskiemu nie przeszkadzało to, że Arafat był współtwórcą Fatah, ruchu OWP zaangażowanego w akty terroryzmu. Był też naczelnym dowódcą Armii Wyzwolenia Palestyny - regularnej siły wojskowej OWP. W 1988 ogłosił powstanie państwa palestyńskiego i utworzył rząd emigracyjny; rok później został wybrany przez Centralną Radę emigracyjnego parlamentu na prezydenta. Uznanie przez Arafata za nieważne artykułów Karty Palestyńskiej, mówiących o konieczności likwidacji państwa Izrael, dało szansę na pokojowe rozwiązanie sprawy palestyńskiej. Rozpad ZSRR oraz utrata finansowej pomocy państw Zatoki Perskiej za poparcie przez Arafata Iraku w wojnie o Kuwejt (1991) umocniło mandat Arafata do rozpoczęcia rozmów. Tajne negocjacje w Oslo doprowadziły w 1993 do podpisania w Waszyngtonie układu, tzw. Deklaracji zasad, między Arafatem a przedstawicielami władz Izraela: Icchakiem Rabinem - premierem, i Szimonem Peresem - ministrem spraw zagranicznych; przyniosło to sygnatariuszom Pokojową Nagrodę Nobla (1994) i dało początek Autonomii Palestyńskiej w Okręgu Gazy i na Zachodnim Brzegu. Rok po odebraniu nagrody 4 listopada 1995 po zakończeniu pokojowego wiecu na Placu Królów Izraela w Tel Awiwie premier Icchak Rabin został postrzelony przez żydowskiego nacjonalistę Jigala Amira. Zmarł na stole operacyjnym, na skutek znacznej utraty krwi i uszkodzenia płuca. Zamachowiec Amir był prawicowym religijnym fanatykiem, który wierzył, że podpisane porozumienia pokojowe stanowią zagrożenie dla Izraela. Powstanie rządu Benjamina Netanjahu praktycznie wstrzymały proces pokojowy i wycofanie wojsk izraelskich z Zachodniego Brzegu Jordanu. W latach 2001-2002 Arafat był więziony przez władze izraelskie w swojej kwaterze w Ramallah. Zmarł w 2004 roku we francuskim szpitalu w Clamart koło Paryża. 9 lat po śmierci 6 listopada 2013 arabska telewizja satelitarna Al-Dżazira opublikowała raport, w którym poinformowała, że przeprowadzone przez szwajcarskie laboratorium w Lozannie analizy próbek z ciała Jasira Arafata podtrzymały hipotezę, że jego śmierć mogła być wynikiem otrucia polonem 210. Substancją, którą otruty został między innymi Aleksandr Litwinienko! Od 1901 do 2019 roku Nagrody Nobla zostały przyznane 923 laureatom i 37 organizacjom. Spośród zwycięzców tylko 54 Noble trafiły w ręce kobiet. I to wywoływało i wywołuje twierdzenia, że komitety szwedzki i norweski przeoczają dokonania kobiet. Jedna z prawdopodobnie najbardziej znanych wpadek dotyczyła właśnie brytyjskiej astronom Jocelyn Bell Burnell. Jako doktorantka, pracująca pod kierunkiem Antony’ego Hewisha - Jocelyn Bell jako pierwsza zaobserwowała pulsary. Za to odkrycie Hewish (wraz z Martinem Ryle’em) otrzymał w 1974 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki; jej samej Nagrody Nobla nie przyznano. Choć artykuł w "Nature", opisujący odkrycie pierwszego pulsara miał pięciu autorów, którzy wchodzili w skład zespołu. Jako pierwszy autor został podany Hewish, Bell figurowała na miejscu drugim. Sama Bell Burnell, opisując okoliczności odkrycia, wskazuje jednak, że większa część odpowiedzialności naukowej spoczywała na Hewishu jako promotorze doktoratu, zatem to on powinien być wyróżniony. Pokojowe combo Henry Kissinger - Le Duc Tho. Amerykanin i Wietnamczyk w 1973 roku otrzymali pokojową nagrodę Nobla. Jedna z najbardziej kontrowersyjnych decyzji Komitetu Noblowskiego w historii! W proteście dwóch członków Komitetu zrezygnowało w 1973 roku z członkostwa, po raz pierwszy w historii nagrody. Dwóch laureatów, dwie strony świata. Kissinger - doradca ds. bezpieczeństwa narodowego oraz sekretarz stanu podczas prezydentury Richarda Nixona oraz Geralda Forda. Uważany za jednego z głównych architektów światowej polityki odprężenia (obok Richarda Nixona, Charles’a de Gaulle’a czy Willy’ego Brandta), dzięki której w dużej mierze zakończono zimną wojnę. Ale też współodpowiedzialny za obalenie demokratycznie wybranego prezydenta Chile - Salvadora Allende i dojście do władzy junty generała Augusto Pinocheta. Walnie przyczynił się do rozpoczęcia tajnego i w świetle prawa międzynarodowego nielegalnego bombardowania Kambodży podczas wojny w Wietnamie. Zwolennik polityki realnej, którego wielu politologów uznaje za najlepszego sekretarza stanu USA w historii, a wielu obrońców praw człowieka oskarża Kissingera o zbrodnie wojenne. Wietnamczyk - Le Duc Tho, który wraz z Kissingerem podzielił nagrodę pokojową za pracę na rzecz zakończenia wojny w Wietnamie to współtwórca Indochińskiej Partii Komunistycznej. Uczestniczył w wojnie wyzwoleńczej przeciwko Francji, zakończonej w 1954 roku. Potem przez ponad 40 lat był członkiem Biura Politycznego Komunistycznej Partii Wietnamu (do 1986 roku). W okresie wojny wietnamskiej dowodził armią partyzancką w południowym Wietnamie, aż do zakończenia wojny w 1975 roku. Nobla nie przyjął, uzasadniając to faktem, że w jego kraju "pokój nie został jeszcze ustanowiony". Nagroda Nobla w powszechnej opinii uważana jest za zaszczyt, ale dwóch zwycięzców dobrowolnie odmówiło jej przyznania. Wspomniany Wietnamczyk Le Duc Tho w roku 1974 i 10 lat wcześniej pisarz, eseista, filozof Jean-Paul Sartre. Francuz odmawiał przyjęcia wszystkich oficjalnych nagród, w tym literackiego Nobla z 1964 roku za autobiograficzną powieść "Słowa" ("Les Mots"). Według Sartre’a żaden człowiek nie powinien być "uwieczniony" za życia. I dokładnie tak samo odmówił przyjęcia Legii Honorowej i profesury w Collège de France. Te zaszczyty, zdaniem Sartre’a, "ograniczyłyby jego wolność". A Francuz godząc egzystencjalizm z marksizmem i "Krytyką dialektycznego rozumu", nałogowo mieszał też alkohol z amfetaminą (corydrane). Jeden z twórców teorii kwantowej Erwin Schroedinger - austriacki fizyk teoretyk, jeden z twórców mechaniki kwantowej. W 1933 roku został uhonorowany wraz z Paulem Dirakiem Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki za "odkrycie nowych, płodnych aspektów teorii atomów i ich zastosowanie". I ta "płodność" ciągnęła się za Schroedingerem po Europie. Był nieprawdopodobnym kobieciarzem. Kiedy przenosił się z Berlina do Oksfordu, zabrał ze sobą jedną ze swoich kochanek, którą od dawna traktował jak drugą żonę. Wywołało to wielkie poruszenie, bo - jak pisał Walter Moore, biograf uczonego - "w tym czasie w Oksfordzie źle było mieć jedną żonę, a dwie - to było niesłychane". Ale laureatowi Nobla uszło to bezkarnie... W listopadzie 2017 roku 18 kobiet oskarżyło o molestowanie seksualne Jeana-Claude’a Arnaulta, urodzonego we Francji szwedzkiego fotografa, a jednocześnie męża byłej już członkini Akademii Szwedzkiej Katariny Frostenson. To wystarczyło, żeby aż siedmioro członków Akademii na znak protestu zrezygnowało ze swych funkcji. A gdy pojawił się odprysk skandalu głoszący, jakoby Frostenson była źródłem przecieków dotyczących nazwisk kilku laureatów (w tym - jak informował szwedzki dziennik "Dagens Nyheter" - Wisławy Szymborskiej). Przyszłość literackiego Nobla zawisła na bardzo cienkim włosku. Skutkiem skandalu było nieprzyznanie w zeszłym roku literackiego Nobla. Potem Akademia Szwedzka dokonała rachunku sumienia. I znów jest gotowa przyznawać nagrodę. A nawet przyznała dwie, za 2018 i 2019 rok - Oldze Tokarczuk i Peterowi Handke. "Gerechtigkeit für Serbien" czyli "Sprawiedliwość dla Serbii". "Eine winterliche Reise zu den Flüssen Donau, Save, Morawa und Drina" - wizyta Petera Handkego na Bałkanach w 1996 roku zaowocowała relacją o takim właśnie tytule "Podróż zimowa nad Dunaj, Sawę, Morawę i Drinę". Tegoroczny austriacki laureat nagrody Nobla Serbów przedstawił w tej relacji jako ofiary wojny domowej. Krytycy uznali Handkego za obrońcę prawicowego serbskiego nacjonalizmu. Kiedy w 2005 roku serbski prezydent Slobodan Milošević został postawiony przed trybunałem ONZ w Hadze, powołał pisarza jako świadka obrony. Ten odmówił, ale swoje poglądy zawarł w głośno komentowanym eseju, którego podtytuł brzmi: "Zakamuflowana wypowiedź świadka w procesie przeciwko Slobodanowi Miloševićowi". Mimo tych kontrowersji Peter Handke otrzymał 10 października 2019 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. W uzasadnieniu Akademii Szwedzkiej czytamy, że pisarz został nagrodzony: "za sugestywną pracę, która z lingwistyczną pomysłowością eksploruje peryferie i swoistość doświadczenia ludzkiego". Przypomnijmy w 1999 roku na znak solidarności i niezgody na bombardowania w dawnej Jugosławii Handke przyjechał na Bałkany. Interwencję NATO nazwał atakiem, a tych, którzy zbombardowali i zabili tysiące ludzi, "nie pasującymi do Europy i planety Ziemia". Austriak negował też ludobójstwo podczas masakry w Srebrenicy, a Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii uznał za twór ten sam Peter Handke był również przeciwny przyznawaniu Literackiej Nagrody Nobla. Wzywał do jej zniesienia, nazywając ją "fałszywą kanonizacją" autora, która "nic nie przynosi czytelnikowi". Przed samą ceremonią wręczenia tegorocznych zmienił jednak zdanie, mówiąc, że "dziś nie myśli już w ten sposób"... Adolf Hitler także był nominowany do pokojowej nagrody Nobla. "Niżej podpisany niniejszym pozwala sobie z szacunkiem zasugerować, by Pokojowa Nagroda Nobla za rok 1939 została przyznana Kanclerzowi Rzeszy Niemieckiej Adolfowi Hitlerowi" - tak napisał 27 stycznia 1939 roku w liście do norweskiego komitetu noblowskiego szwedzki parlamentarzysta Erik Gottfrid Christian Brandt. List był przewrotny, pełen ironii, bo autor nie traktował swojej propozycji poważnie. Brandt zaprotestował w ten sposób przeciwko pomysłowi, by pokojowego Nobla dostał brytyjski premier Neville Chamberlain. We wrześniu 1938 roku wspomniani Hitler, Chamberlain, a także premierzy Francji i Włoch podpisali tzw. układ monachijski, przyznający Niemcom bez walki część Czechosłowacji. Chamberlain szczycił się później, że w Monachium uratował pokój. Wielu w Europie także w Hitlerze widziało wówczas przywódcę dążącego do porozumienia między narodami. Nominacja do pokojowego Nobla dla Führera została jednak wycofana 1 lutego 1939 roku. To był szwedzki żart, ale nominacje dla radzieckiego przywódcy Józefa Stalina w 1945 i 1948 żartem już nie były. Komitet noblowski z Hitlerem miał na pieńku. W listopadzie 1936 roku pokojową nagrodę Nobla otrzymał Carl von Ossietzky - niemiecki dziennikarz i pacyfista, więziony przez nazistów w obozach koncentracyjnych. Werdykt doprowadził Hitlera do furii. Wściekły dyktator zdecydował, że w przyszłości żaden obywatel Rzeszy nie będzie mógł przyjąć Nobla. I od 1937 roku do wybuchu II wojny światowej w III Rzeszy przyznawana była konkurencyjna Niemiecka Narodowa Nagroda za Zasługi dla Sztuki i Nauki. I tak Richard Kuhn (1938, chemia), Adolf Butenandt (1939, także chemia) i Gerhard Domagk (1939, fizjologia i medycyna) zostali zmuszeni do odmowy przyznania nagród Nobla. Swoje dyplomy i medale odebrali później, ale bez części finansowej nagród. W historii nagrody Nobla nie brakowało takich wpadek jak z nominacją dla Hitlera. W 1935 roku do pokojowego Nobla nominowany był włoski dyktator Benito Mussolini. Jego kandydaturę zgłosił francuski profesor Gilbert Gidel. Pomysł szybko okazał się kompromitacją, bo w tym samym 1935 Włochy rozpoczęły krwawy podbój Etiopii. W trakcie działań wojennych użyty został gaz musztardowy. Jak już napisaliśmy dwukrotnie do pokojowego Nobla nominowany był Józef Stalin. W 1945 roku uhonorowanie sowieckiego dyktatora proponował Halvdan Koht, były norweski minister spraw zagranicznych. Trzy lata później nominację ponowił Wladislav Rieger, profesor Uniwersytetu Karola w Pradze. Stalin miałby zostać wyróżniony "za wysiłki, by zakończyć II wojnę światową". O milionach ofiar radzieckiego tyrana nie było we wnioskach mowy... Niemiec Otto Hahn dostał nagrodę Nobla w 1944 roku za przeprowadzenie pierwszej reakcji rozszczepienia jądra atomu. Jest uważany za "ojca" współczesnej technologii jądrowej. Podczas II wojny światowej Otto Hahn (i jego asystenci: Hans-Joachim Born, Siegfried Flügge, Hans Götte, Walter Seelmann-Eggebert) pracowali nad reakcjami rozczepienia jądra uranu. Do końca 1945 roku skompilowali listę 25 pierwiastków i około 100 udowodnionych przez nich izotopów. I choć nie zbudował dla Adolfa Hitlera bomby atomowej, III Rzesza korzystała z jego odkryć. Ponadto nagrodę Nobla dostał sam Hahn, z pominięciem pracującej z nim Lise Meitner - po zajęciu Austrii przez nazistowskie Niemcy Meitner musiała w 1938 roku, z powodu swego żydowskiego pochodzenia, wyemigrować do Danii. W 1927 roku medycznego Nobla otrzymał Julius Wagner-Jauregg, który opracował metodę leczenia kiły przy pomocy... wstrzykiwania zarazków malarii. Austriak łagodził objawy dementia paralytica (zapalenia mózgu obserwowanego w zaawansowanej kile, prowadzące do paraliżu i zmian osobowości), zakażając ludzi malarią. W tych czasach kiła była powszechna, wyniszczająca i nieuleczalna. Odkrycie Jauregga powitano więc entuzjastycznie, mimo że lecząc objawy jednej choroby, wpędzał pacjentów w inną! Wynalezienie penicyliny sprawiło, że ta wątpliwa metoda Austriaka odeszła w zapomnienie, a zaawansowana kiła stała się prawdziwą rzadkością. Philipp Eduard Anton von Lenard - niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 1905 roku za pracę nad promieniowaniem katodowym. Był profesorem między innymi Śląskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma we Wrocławiu. Ale Lenard w historii zapisał się jako zażarty antysemita i nacjonalista. Po przegranej przez Niemcy I wojnie światowej, traktacie wersalskim i powstaniu Republiki Weimarskiej, fanatyczny monarchista Lenard już od początku lat dwudziestych XX wieku przypisywał klęskę Niemiec "spiskowi żydowskiemu". Wprowadził pojęcie "fizyka aryjska", uczestniczył w badaniach nad skonstruowaniem niemieckiej bomby atomowej. W roku 1929 opublikował książkę "Große Naturforscher" ("Wielcy badacze natury"), w której pominął naukowców pochodzenia żydowskiego. W roku 1936 wydał czterotomowy podręcznik "Deutsche Physik" ("Fizyka niemiecka"), w którym zwalczał stworzone przez Alberta Einsteina teorię względności i mechanikę kwantową jako naukę żydowską. Nawet swego asystenta Carla Ramsauera namawiał na zmianę pisowni imienia na starogermańskie Karl. Portugalski neurolog Antonio Egas Moniz jest jedną z najbardziej intrygujących postaci w historii medycyny. O ile nie jest kwestionowane wynalezienie w 1927 roku angiografii, o tyle wynaleziona przez niego w 1935 roku lobotomia stała się czarną legendą psychiatrii. Pojawiły się nawet postulaty odebrania Monizowi medycznej nagrody przyznanej mu w 1949 roku. Portugalczyk rzeczywiście ponownie opisał lobotomię, pierwotnie wprowadzoną w 1888 roku przez szwajcarskiego psychiatrę Gottlieba Burckhardta. Rozpowszechnienia jednak tej metody, w tym jej nadużyć, dokonali głównie amerykańscy neurolodzy Walter Freeman i James Watts. Ta metoda "leczenia" psychicznie chorych polegająca na przecięciu połączeń nerwowych między czołowymi płatami mózgu a międzymózgowiem faktycznie uspokajała pacjentów, ale dziś uważana jest za zbrodnicze nadużycie. W latach 1939-1951 w USA przeprowadzono ponad 18 000 zabiegów, na świecie - dziesiątki tysięcy. Bardzo szybko zaczęto jej nadużywać. Rodziny pozbywały się w ten sposób trudnych w pożyciu krewnych, rządy - oponentów politycznych. W Japonii traktowano w ten sposób dzieci, których jedyną "winą" były słabe wyniki w szkole. Dopiero w latach 50. ukazały się prace stwierdzające, że zabieg pomaga tylko jednej trzeciej pacjentów, czyli jest tak samo skuteczny, jak... nierobienie zabiegu. Na gruncie kultury masowej lobotomię pogrążył film "Lot nad kukułczym gniazdem" (1975) Miloša Formana z Jackiem Nicholsonem w roli głównej. Wokół lobotomii obraca się również fabuła filmu "Wyspa tajemnic" Martina Scorsese. Poza nauką Moniz był wyjątkowo barwną postacią, zasłużonym politykiem, ministrem spraw zagranicznych Portugalii. Proponowano mu nawet objęcie stanowiska prezydenta Portugalii. Osoba Moniza wymyka się czarno-białym ocenom. Pech polega na tym, że lobotomia została zastosowana przez ludzi, którzy nadużywając tej metody, rzeczywiście spowodowali tysiące indywidualnych tragedii. Natomiast bez kontrastowego obrazowania naczyń trudno wyobrazić sobie szpitalną współczesność. Moniz dał początek angiografii, tomografii komputerowej czy jądrowemu rezonansowi magnetycznemu. I nagroda dla Fritza Habera. Ten urodzony we Wrocławiu chemik otrzymał Nobla w 1918 roku za syntezę amoniaku z azotu i wodoru. Jego badania umożliwiły produkcję nawozów azotowych. Ale nie tylko... Haber na zlecenie niemieckiego Sztabu Generalnego rozpoczął pracę nad wykorzystaniem chemii na potrzeby armii, przy czym konwencja haska z 1907 zabraniała stosowania broni chemicznej. Ale Haber traktował swoją pracę jako patriotyczny obowiązek. Mówił, że nauka w czasie pokoju należy do całego świata, a w czasie wojny musi służyć państwu. Podczas I wojny światowej był jednym z głównych organizatorów produkcji i zastosowania gazów bojowych przez armię niemiecką pod Langemark, Ypres i pod Bolimowem. Pod Ypres 1915 roku Haber osobiście nadzorował atak chemiczny. Notował spostrzeżenia objawów u konających żołnierzy. Zaangażowanie Habera w produkcję gazów bojowych doprowadziło do samobójstwa jego żonę Clarę Haber, która zastrzeliła się z jego służbowego pistoletu. Po I wojnie światowej, po odebraniu nagrody Nobla w 1918 roku Haber aktywnie działał w odbudowie niemieckiego przemysłu wojennego. Kontynuował prace w tajnej fabryce w pobliżu Wittenbergi. Stanął na czele Degesch - Niemieckiego Towarzystwa do Walki ze Szkodnikami. Szukał środków, którymi łatwo byłoby zabijać pchły, wszy i pluskwy, lęgnące się w magazynach czy ładowniach statków oceanicznych. To właśnie wtedy, w latach 20. XX wieku pod nadzorem Habera opracowano technologię produkcji cyklonu B, który chociaż początkowo był przewidziany jako środek do dezynfekcji i dezynsekcji, został później zastosowany przez Niemców w komorach gazowych podczas II wojny światowej. Haber pomagał też produkować iperyt Hiszpanii, która używała go w walce z powstańcami w Maroku. Jednocześnie próbował metodami elektrochemicznymi uzyskać złoto rozpuszczone w wodzie morskiej, by Niemcy mogły spłacić gigantyczne kontrybucje. Próby z uzyskaniem złota zakończyły się niepowodzeniem, miały jednak duże znaczenie naukowe (według wyliczeń badaczy zespołu Habera z 1923 roku w jednej tonie morskiej wody znajdowało się średnio 0,008 mg złota, co czyni wydobycie nieopłacalnym). Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy w 1933 roku - Haber urodzony w rodzinie żydowskiej złożył rezygnację. Wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie dostał ofertę pracy na University of Cambridge. Miał też ofertę Chaima Weizmana (późniejszego pierwszego prezydenta Izraela) posady w tworzonym właśnie Instytucie Badawczym Daniela Sieffa. Stan zdrowia nie pozwalał mu jednak na tak daleką podróż. 29 stycznia 1934 zmarł w Bazylei w Szwajcarii. Albert Einstein napisał o Haberze - "Była to tragedia niemieckiego Żyda, tragedia wzgardzonej miłości"... Barack Obama - prezydent USA nagrodzony pokojowym Noblem w 2009 roku tuż po pierwszych wygranych wyborach prezydenckich. Już wtedy pojawiły się głosy krytyki, że niczego jeszcze nie dokonał! Potem doszła do tego nieudolna polityka w kwestii Syrii i Libii, która pozwoliła zamienić je w gniazda terrorystów, a miliony ludzi wygnała z domów. Do tego amerykańskie ataki z użyciem dronów, nieliczące się z życiem cywilów. Obama nie zdecydował się też jako prezydent USA do przystąpienia do Traktatu Ottawskiego zakazującego stosowania min przeciwpiechotnych. W 2008 roku Harald zur Hausen otrzymał nagrodę Nobla z fizjologii i medycyny za odkrycie wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) i jego związku z rakiem szyjki macicy. Dzięki temu możliwe stało się opracowanie szczepionki obniżającej ryzyko zachorowania na ten nowotwór, jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet. Problem w tym, że firma, która produkowała szczepionki przeciwko HPV, sponsorowała witrynę internetową Nagrody Nobla. Ponadto dwóch członków panelu, który wybrał zur Hausena powiązanych było ze wspomnianą firmą farmaceutyczną. Chociaż nigdy nie ujawniono żadnych wykroczeń, postrzegany konflikt interesów spotkał się z ostrą krytyką... Historia miłosna mogła zablokować drogę po drugiego już Nobla - Marii Skłodowskiej-Curie. Jurorom przeszkadzał romans owdowiałej Marii z żonatym francuskim naukowcem Paulem Langevinem. Gdy Madame Langevin dowiedziała się, że jej mąż i polska Noblistka mają tajne miejsce schadzek, wynajęła człowieka, który się tam włamał i ukradł miłosne listy. Pani Langevin postawiła ultimatum: albo kochankowie przestaną się spotykać, albo ona ujawni wszystko prasie. Na trzy dni przed otrzymaniem przez Marię Skłodowską-Curie drugiej nagrody Nobla, pani Langevin przekazała kompromitujące listy prasie. Gazety oszalały! Skłodowska-Curie była ukazywana jako kusicielka, która uwiodła kochającego męża i rozbiła rodzinę. W niektórych tytułach pojawiły się nawet plotki, że romans rozpoczął się za życia Piotra Curie! Większość artykułów była nieprawdziwa, jednak doprowadziły one do sytuacji, że Komitet Noblowski poprosił Polkę, aby pozostała we Francji i nie przyjeżdżała do Sztokholmu, aby odebrać nagrodę! W obronie Marii Skłodowskiej-Cuire stanął Albert Einstein, który twierdził, że bez względu na oskarżenia, Polka powinna osobiście odebrać nagrodę! Rezultatem tej afery obyczajowej były również dwa pojedynki honorowe. Powodem pierwszego było zasadność oskarżeń pani Langevin. Starcie odbyło się pomiędzy dwoma redaktorami konkurencyjnych gazet - panami Chervet i Daudet. Mężczyźni walczyli na szpady. Po zaciekłym pojedynku Daudet został ranny, ale panowie rozeszli się w zgodzie. Drugi pojedynek stoczyli Paul Langevin z Gustavem Tery, który nazwał tego pierwszego "prostakiem i tchórzem". Langevin zażądał pojedynku na pistolety. Jednak ten nie doszedł jednak do skutku, ponieważ Tery odmówił strzelania, uzasadniając to tym, że nie chciał być odpowiedzialny za śmierć - jak mówił - jednego z największych francuskich umysłów. Langevin stwierdził z kolei, że nie jest mordercą i nie będzie strzelał do bezbronnego mężczyzny, który opuścił pistolet. Rozgłos zakończył romans Marii Skłodowskiej-Curie z Paulem Langevinem. A Polka i tak wyjechała do Szwecji wbrew zaleceniom Komitetu Noblowskiego, przypominając: "Nagroda została przyznana za odkrycie radu i polonu. Uważam, że nie ma związku pomiędzy moją pracą zawodową a realiami życia prywatnego". Kary B. Mullis zmarł w sierpniu tego roku. Amerykański biochemik uważany za wynalazcę reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR), fundamentalnej dla biologii molekularnej techniki, pozwalającej na kopiowanie specyficznych sekwencji DNA. W 1993 roku nagrodzony chemicznym Noblem. Często przyznawał, że odkrycie reakcji łańcuchowej polimerazy zawdzięcza po części LSD... Publikację o PCR wysłał do brytyjskiego pisma "Nature", które... ją odrzuciło. Za to natychmiast opublikował ją największy konkurent Brytyjczyków - amerykański tygodnik "Science". Gdy wynalazek stał się popularny, macierzysta firma Mullis’a - Cetus sprzedała prawa do patentu szwajcarskiej firmie Hoffman-LaRoche za... 300 mln dolarów! To była wówczas najwyższa kwota zapłacona kiedykolwiek za patent. Po otrzymaniu Nobla w 1993 roku Mullis wycofał się całkowicie z nauki. Zajął się surfingiem i wrócił do LSD. Zasłynął też jako biegły w procesie Simpsona - zawodnika NFL oskarżanego o morderstwo. Dowodem w sprawie miały być badania DNA. Ku zaskoczeniu wszystkich, Mullis mówił o... wadach metody PCR, wrażliwości śladów na upływ czasu, możliwych zmianach w próbkach podczas laboratoryjnych analiz. Po jego wystąpieniu sąd nie dopuścił dowodu z DNA. Ostatecznie ława przysięgłych Simpsona uniewinniła. Rigoberta Menchú Tum - gwatemalska działaczka demokratyczna, obrończyni praw Indian. Sama jest Indianką z należącego do ludu Majów plemienia Quiché. Jej ojciec zginął podczas antyrządowego protestu w jednej z ambasad Gwatemali, brat został porwany i zamordowany w 1979 roku przez prawicowe szwadrony śmierci, a matka została porwana, pobita, zgwałcona i zamordowana przez żołnierzy rok później. W 1992 roku Tum została uhonorowana pokojową nagrodą Nobla. Ale 7 lat później David Stoll w książce "Rigoberta Menchú and the Story of All Poor Guatemalans" stwierdził, że niektóre zdarzenia opisane w autobiograficznej książce Menchú Tum "Ja, Rigoberta" z 1983 roku nigdy nie miały miejsca. Stoll przyznał jednocześnie, że nie nazwałby książki mistyfikacją, bo główne opisane tam fakty (śmierć najbliższych) istotnie miały miejsce. Sama autorka zarzuciła Stollowi "rasistowskie ukrywanie i wypaczanie zbrodni przeciwko Majom" i zaprosiła go do Gwatemali, by mógł obserwować przesłuchania podczas procesów o zbrodnie ludobójstwa. Później jednak sama przyznała, że w swej autobiografii zmieniła pewne fakty, co jednak w jej przekonaniu nie miało znaczenia dla istoty sprawy. Po ujawnieniu niezgodności niektórych opisanych w autobiografii wydarzeń ze stanem faktycznym pojawiły się głosy, by odebrać autorce Nagrodę Nobla. Norweski Komitet jednakże wniosek taki odrzucił. Tu przypomnijmy, że sam za nagrodę był głośno krytykowany - w opinii wielu komentatorów Komitet posłużył się tzw. kluczem noblowskim - w przypadku tej nagrody zwrócono uwagę na prawa Indian w 500-rocznicę pierwszej wyprawy Krzysztofa Kolumba. Enrico Fermi w 1938 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za badania, mające na celu "odkrycie nowych substancji promieniotwórczych... i odkrycie selektywnego działania spowolnionych neutronów". Przeoczył jednak zjawisko o wielkim znaczeniu. Podczas systematycznych prób napromieniowywania różnych pierwiastków, Fermi zbombardował spowolnionymi neutronami również uran. Nieuchronnie doprowadziło to do rozszczepienia jądrowego, ale Włoch uważał, że doszło do powstania pierwiastków transuranowych i odbierając nagrodę, w swoim przemówieniu nawiązał do rzekomego wyprodukowania przez siebie pierwiastków o liczbach atomowych 93 i 94, które nazwał ausonium i hesperium. Tymczasem już w 1938 roku Otto Hahn i Lise Meitner jako pierwsi zdali sobie sprawę, że w tego rodzaju reakcjach dochodzi do rozszczepienia jądra atomowego. Zdaniem ekspertów nagroda i tak się Włochowi należała za jego wcześniejsze i późniejsze odkrycia... X..Y..Z Ciąg dalszy nastąpi. Kolejne Noble w przyszłym roku. Niezależnie od kontrowersji i wątpliwości, które nagroda wzbudza, decyzje Komitetu Noblowskiego podkreślamy - są nieodwołalne!

pokojowa nagroda nobla w 1994